۴۸ - نعمتی دان ، مستی غم‌سوز را

***********

۱ - ز باده هیچت اگر نیست ، این نه بس که تو را دَمی ز وسوسه عقل بی‌خبر دارد؟ ( حافظ ) ----- مولوی نیز اعتقاد دارد که در زندگانی انسان ، بخش اعظم غم و اندوه او ، حاصل هشیاری و بیداریست. جمله عالم ز اختیار و هست خود می‌گریزد در سر سرمست خود تا دمی از هوشیاری وا رهند ننگ خمر و زمر بر خود می‌نهند - ( زمر: موسیقی ) او در این دو بیت توضیح می‌دهد که انسان برای رسیدن به سرمستی و بی‌قیدی و گریز از هشیاری / که عامل اصلی حسرت خوردن به داشته‌ها و نداشته‌های اوست/ به خمر (شراب) پناه می‌برد و ننگ میگساری و سرزنش مردم را می پذیرد تا بتواند زمان اندکی از آفت عقل در امان باشد و از آزار عقل بیاساید.

۲ - صولت: هیبت - قدرت

۲ - اهل قال: علم قال نزد متصوفه - مباحثات علوم ظاهری‌ست ، در مقابل اهل حال که سماع و رقص صوفیان است.

مولوی می‌فرماید:

ما برون را ننگریم و قال را ما درون را بنگریم و حال را

۳ - تأویل: توجیه و تفسیر

۴ - کان لم یکن: بی اعتبار - لغو شده - بی‌اثر

۵ - نقل : بیان - خبر - حرف و نَقل نماند ، مجازاً به معنای آنکه جای بحث و مناقشه‌ای نباشد.

۶ - « لا » و « نعم » به معنای « نه و آری » کلمات نفی و اثبات.

۷ - روز نخست : آغاز آفرینش انسان

۸ - اقرا باسم ربک الذی خلق..... کلا ان الانسان لیطغی (... چنین نیست ، بیگمان انسان سر به طغیان برآورد ) - سوره علق

۹ - اشاره است به امر خداوند دایر به آفرینش عالم ( کُن فیکون )

۱۰ - ضلال: گمراهی

۱۱ - تریاق: پادزهر

۱۲ - ملای روم: لقب جلال الدین محمد بلخی معروف به مولوی

۱۳ - ذم: نکوهش - بدگویی