شمارهٔ ۲

قوام السلطنه به پیشکار داخلی خود میرزا قاسم خان گوید:

چه شنیدی که بدینگونه هراسان شده‌ای

مگر آشفتهٔ اوضاع خراسان شده‌ای

شهر ما شهر فرنگست پی دخلت باش

پای این قافله لنگست پی دخلت باش

دست و پا کن که خرید چمدان باید کرد

فکر کالسکۀ راه همدان باید کرد

پیشکار جواب گوید:

نه دگر جای درنگست بیا تا برویم

قصّهٔ توپ و تفنگست بیا تا برویم

هر چه از مردم بیچاره گرفتیم بس است

بیش از این فکر مداخل شدن ما هوس است

قوام السلطنه گوید:

من به ژاندارم اگر جان بدهم نان ندهم

اسب و اسباب به ژاندارم خراسان ندهم

زنده باشم من و کالسکۀ من ضبط شود

می زنم تا همه جا گر همه جا خَبط شود

بر جِراحاتِ من از بی نمکی فلفل زد

پاک بر روزنۀ دَخلِ خراسان گِل زد

با چنین حادثه گر من نستیزم چه کنم

خونِ سرتاسر این مُلک نریزم چه کنم

تا دوسر کرده به سَنگان و به لنگر باقیست

عاقل آسوده بُوَد تا به جهان خر باقیست

می کنم حُکم و همه حکم مرا گوش کنید

وز شعف مصلحت خویش فراموش کنید

وعده از جانب شَه رتبه و الطاف کنم

دست خطی دو سه بر قاین و بر خواف کنم

همه دیوان صفت قوهٔ خود جمع کنند

ریشِ ژاندارمری و ریشۀ خود قَمع کنند

یک نفر دوست دانا در آن مجلس بوده می گوید:

شُکرللّه که ترا در همه جا سیم و زرست

جان که باقیست ضررهایِ دگر مختصرست

خیز و هر جایِ فرنگستان خواهی که برو

بیش ازین باعثِ خون ریختنِ خلق مشو

هر قدر پول که می خواستی اندوخته شد

پارگی‌هایِ خراسان تو هم دوخته شد

بیش ازین صرفه ازین مُلک پریشان نَبَری

غیر بد نامیِ آشوب خراسان نبری

مشار الملک که به مجلس وارد و از قضیه مستحضر شده می گوید:

لیک این مایه ضرر را عظمت چندان نیست

وز سلامی و سِده صرف نظر آسان نیست

که به کُشتن بدهی خیلِ مسلمانان را

دشمن خویش کنی قاطبه ایران را

کیست آن خَر که مر این نکته فراموش کند

زن و فرزند به راهِ تو سیَه پوش کند

که نجنگیده و ننشانده فرو کینهٔ تو

ناگهان سر بِرِسَد دورهٔ کابینهٔ تو

شاه را نیز از اعمالِ تو آگاهی نیست

در من آنقدر خیانت که تو می خواهی نیست

لیک تا چند توان مسأله را پنهان کرد؟

شاه را غافل و یک ناحیه را ویران کرد؟

والس می رقصد با مادموازل ژاکوله

در هتل مقعد خود پاک کند با هوله

برده پولی و کنون با دل خوش خرج کند

متّصل قِر دِهَد و فِر زَنَد و فرج کند

نیست در خارج لذّت سفر یکتنه را

از تنِ مالیۀ مُلک بِکَن این کَنِه را

بگذار آتش افروخته خاموش شود

ضرَرِ اسب و سِدهِ نیز فراموش شود